Poradnik dla pacjenta i ich rodzin
PROFILAKTYKA RYZYKA UPADKÓW DLA PACJENTÓW I ICH RODZIN.
CO POWINIEN WIEDZIEĆ PACJENT NA TEMAT ZAPOBIEGANIA UPADKOM PODCZAS POBYTU W SZPITALU
Upadek (sytuacja, w której nastąpiło gwałtowne, niezamierzone zetknięcie ciała z podłożem) to zdarzenie niepożądane, do którego dochodzi najczęściej w wyniku jednoczesnego zadziałania wielu niekorzystnych czynników.
Do większości upadków dochodzi podczas wykonywania prostych czynności, jak np. wstawanie, siadanie, pochylanie, chodzenie.
Przyczyny upadków
Przyczyny wewnętrzne
Związane ze stanem chorobowym pacjenta, zaburzeniami w obrębie organizmu, wiekiem. Wynikające z:
- zmian inwolucyjnych usposabiających ludzi starszych do upadku,
- upośledzenia wzroku wywołanego różnymi chorobami, które powodują obniżenie adaptacji do ciemności i ostrego światła, widzenia przestrzennego,
- zmian (zwłaszcza u osób starszych) w obrębie układu mięśniowego, które polegają na zaniku komórek mięśniowych, osłabieniu siły mięśniowej,
- chorób neurologicznych (stany udarowe, które w różnym stopniu upośledzają sprawność motoryczną, choroba Parkinsona),
- chorób układu sercowo-naczyniowego (zaburzenia rytmu serca, choroba niedokrwienna serca),
- chorób związanych z metabolizmem (anemia, cukrzyca – zwłaszcza hipoglikemia),
- chorób psychicznych (depresja, stany lękowe, otępienie),
- niewydolności kręgowo-podstawnej,
- problemów z narządem ruchu (choroba zwyrodnieniowa stawów, zapalenia, zniekształcenie stawów),
- założonych opatrunków gipsowych,
- upadków w przeszłości, które predysponują do ryzyka upadku,
- każdej choroby infekcyjnej, która pogarsza stan ogólny i sprawność pacjenta.
Przyczyny zewnętrzne
Związane z otoczeniem, w którym pacjent przebywa. Wynikające z:
- braku poręczy, uchwytów,
- nierównej, śliskiej podłogi,
- nieprawidłowego oświetlenia,
- braku balkoników itp.
Wskazówki dla pacjentów pozwalające na ograniczenie ryzyka upadków przy przyjęciu do szpitala
- Podaj lekarzowi informację na temat dotychczasowych upadków i dokładnie opisz towarzyszące im okoliczności.
- Koniecznie powiadom lekarza o wszelkich przyjmowanych regularnie lekach, łącznie z preparatami ziołowymi, a także o zażywanych doraźnie, dostępnych bez recepty.
- Odpowiedz na pytania dotyczące zakresu poruszania się, wstawania, kłopotów z utrzymaniem równowagi.
- Przećwicz w obecności pielęgniarki korzystanie z przycisku „przywoływacza” i korzystaj z niego w sytuacji wystąpienia zawrotów głowy, zaburzeń równowagi.
- Dowiedz się, gdzie jest włącznik światła, abyś w nocy mógł z niego swobodnie skorzystać.
- Proś o pomoc zawsze, gdy jej potrzebujesz.
- Używaj stabilnego obuwia na płaskim obcasie z podeszwą antypoślizgową, unikaj śliskich i mokrych powierzchni.
- Zwracaj uwagę na znaki ostrzegawcze wskazujące mokrą podłogę.
- Przestrzegaj zaleceń personelu (zakazu chodzenia, nakazu chodzenia wg wyuczonego przez rehabilitanta schematu).
- W przypadku wystąpienia zawrotów głowy powiadom personel medyczny.
- Jeżeli masz trudności z poruszaniem się, wychodząc, pamiętaj o kulach, balkoniku; poproś personel medyczny, rodzinę o pomoc.
- Zachowaj ostrożność podczas chodzenia w okolicy drzwi otwierających się na zewnątrz.
- Trzymaj rzeczy, z których korzystasz, blisko siebie.
- Podczas leżenia w łóżku nie wychylaj się po przedmioty leżące na podłodze, wezwij dzwonkiem personel.
- Po dłuższym leżeniu w łóżku wstawaj stopniowo (usiądź, opuść nogi, powoli wstań).
- Podczas kąpieli w łazience korzystaj z dostępnego w oddziale sprzętu pomocniczego lub wykonaj kąpiel z pomocą innych osób (pielęgniarka, rodzina itp.).
- W przypadku trudności z chodzeniem po wypisie poproś o wózek inwalidzki, który ułatwi dotarcie do środka transportu.
Konsekwencje upadków
- stłuczenia,
- złamania (niebezpieczne są zwłaszcza złamania miednicy, kości udowej),
- pogorszenie jakości życia,
- lęk przed kolejnym upadkiem,
- urazowe uszkodzenie mózgu.
Profilaktyka upadków
- zadbaj o formę – ćwiczenia, treningi chodu,
- stosuj bogatą w wapń dietę z dodatkiem witaminy D (zmniejszysz ryzyko złamania),
- badaj kontrolnie i prawidłowo protezuj wzrok (okulary),
- zadbaj o odpowiednie oświetlenie (światło nie powinno razić, punktowo doświetlaj miejsca, gdzie szczególnie często przebywasz),
- unikaj nagłych zmian światła, przechodząc ze światła do ciemności lub w drugą stronę zatrzymaj się, dając czas oczom na dostosowanie się do zmiany,
- noś wygodne, stabilne obuwie,
- zorganizuj pomoc w domu przy kąpieli, ubieraniu się,
- korzystaj z akcesoriów pomocniczych (laski, trójnogi, balkoniki, maty antypoślizgowe w łazience itp.) zmniejszających ryzyko upadków,
- dostosuj mieszkanie (zamontuj poręcze przy schodach, usuń progi, kable z podłogi),
- rozmieść przedmioty codziennego użytku w bliskim zasięgu,
- zwróć uwagę na skutki uboczne stosowanych leków, ponieważ niektóre mogą powodować senność, zawroty głowy, co sprzyja upadkom.